Phishing, nepmails en verdachte sms-berichten
Leer verdachte berichten, links en nagemaakte websites herkennen.
Een pakketbericht dat echt lijkt
U verwacht een pakketje en krijgt een bericht: er is iets mis met het adres. Via een link moet u uw gegevens aanpassen of een klein bedrag betalen. De naam en het logo lijken op die van de echte bezorgdienst. Toch kan het bericht door een oplichter zijn gemaakt.
Deze vorm van oplichting heet phishing. Met een vals bericht of een nagemaakte website probeert iemand uw wachtwoord, betaalgegevens of andere persoonlijke gegevens te krijgen. Soms moet u een schadelijk bestand openen. Het bericht kan via e-mail, sms of een app binnenkomen. Phishing via sms wordt ook wel smishing genoemd.
De afzender kan zich voordoen als uw bank, een pakketbezorger, de Belastingdienst of DigiD. Ook een verzorgde tekst zonder taalfouten kan vals zijn: namen en logo’s zijn te kopiëren. Controleer een onverwacht verzoek daarom zelf via de officiële website of app van de organisatie, buiten het bericht om.
Waarom kan een nepmail zo echt lijken?
Oplichters gebruiken steeds vaker correct Nederlands, herkenbare logo’s en een nette opmaak. Een bericht zonder spelfouten kan dus nog steeds nep zijn. Soms lijkt ook het e-mailadres vertrouwd, terwijl er achter de zichtbare naam een ander adres schuilgaat.
Een nagemaakt bericht gebruikt vaak een herkenbaar logo en een gewone onderwerpregel. De afzender kan ook een naam gebruiken die op een bekende organisatie lijkt. Bekijk daarom niet alleen de getoonde naam, maar controleer ook het werkelijke afzenderadres. Zelfs dat is geen sluitend bewijs; controleer belangrijke verzoeken altijd via de echte organisatie.
Welke drie onderdelen wilt u controleren?
U krijgt een voorbeeld van een bericht van een pakketbezorger. Druk op de drie onderdelen die u verdacht vindt of die u eerst wilt controleren. U ziet meteen waar u op moet letten.
Van:
Onderwerp:
Uw pakket kan vandaag niet worden bezorgd. .
Dit is een verzonnen oefenbericht. Alle adressen met .example zijn niet bedoeld om te openen.
0 van 3 aandachtspunten gevonden
Een zin als “U moet vandaag uw account opnieuw bevestigen” is een waarschuwing, zeker wanneer het bericht u naar een onbekende website stuurt. Maar niet ieder dringend bericht is automatisch fraude. U controleert daarom altijd op een andere, onafhankelijke manier of de afzender echt is.
Zo controleert u een verdachte e-mail of sms
- Open geen link uit het bericht. Zoek de officiële website zelf op of gebruik de app die al op uw telefoon staat.
- Controleer de afzender. Kijk naar het volledige e-mailadres. Ook een naam van een bekende organisatie kan worden nagemaakt.
- Kijk wat er van u gevraagd wordt. Wees extra voorzichtig bij het invullen van wachtwoorden, bankgegevens en codes.
- Neem zelf contact op. Gebruik contactgegevens die u al kende. Een telefoonnummer in het verdachte bericht kan van een oplichter zijn.
- Verwijder of meld het verdachte bericht pas nadat u zo nodig bewijs heeft bewaard. Bent u al slachtoffer, volg dan eerst de juiste hulpstappen.
Druk op uw telefoon niet meteen op een link. Open liever zelf de bestaande app van de organisatie of typ het bekende webadres in uw browser. Een browser is het programma waarmee u websites bekijkt, zoals Chrome, Safari of Edge.
Wat is een nagemaakte website?
Een nagemaakte website lijkt op die van een echte organisatie, maar wordt beheerd door een oplichter. Het kan gaan om een inlogpagina van een bank, een formulier voor pakketkosten of een pagina om DigiD-gegevens in te vullen. Soms ziet alles er vertrouwd uit, behalve het webadres.
Een slotje bij een website betekent dat de verbinding is beveiligd. Het betekent niet dat de website van een betrouwbare organisatie is. Ook criminelen kunnen een site met een slotje maken.
Het webadres is de regel bovenaan uw internetprogramma die aangeeft welke website u bezoekt. Kijk naar de precieze schrijfwijze. Een slotje bij een website betekent alleen dat de verbinding is versleuteld. Het bewijst niet dat de website betrouwbaar is.
Wat doet u als u toch op een link heeft gedrukt?
Heeft u alleen een verdachte pagina geopend en niets ingevuld of gedownload? Sluit de pagina en blijf opletten. De kans op schade is dan meestal klein. Heeft u een wachtwoord ingevuld? Wijzig dit via de echte website of app. Heeft u bankgegevens ingevuld of betaald? Neem onmiddellijk contact op met uw bank.
Wanneer u alleen op een verdachte link hebt gedrukt, betekent dat niet automatisch dat iemand bij uw geld of gegevens kan. Wat u moet doen hangt ervan af of u gegevens hebt ingevoerd, iets hebt geïnstalleerd of een betaling hebt uitgevoerd.
Heeft u een bijlage geopend of een programma geïnstalleerd dat u niet vertrouwt? Laat het apparaat controleren voordat u er opnieuw mee gaat bankieren. Bewaar het verdachte bericht als bewijs. Bij de pagina Wat moet u doen als u bent opgelicht? staan de verschillende stappen bij elkaar.
U hebt dit onderwerp afgerond
De vragen stonden steeds bij de bijbehorende uitleg. Wilt u nog iets oefenen? Dan kunt u hierboven een antwoord veranderen en opnieuw controleren. Als u alle onderwerpen hebt behandeld, kunt u de gezamenlijke eindtest maken.
Naar de eindtestBetrouwbare bronnen en verder lezen
De uitleg is voor deze testversie opgesteld aan de hand van onderstaande bronnen. Controleer bij een actuele dreiging altijd de meest recente aanwijzingen van de betreffende instantie.