WhatsApp-fraude herkennen en voorkomen
Controleer onverwachte geldverzoeken en bescherm uw berichtenaccount.
Een bericht van een onbekend nummer
U krijgt een WhatsApp-bericht: “Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer. Mijn telefoon is kapot.” Even later volgt de vraag of u snel geld kunt overmaken. Bellen kan volgens de afzender niet. Omdat het om uw kind lijkt te gaan, wilt u misschien meteen helpen.
Bij WhatsApp-fraude gebruikt een oplichter juist dat vertrouwen. De afzender doet zich voor als uw kind, kleinkind, vriend of een andere bekende en probeert u te laten betalen voordat u die persoon zelf hebt gesproken.
Een herkenbare naam of profielfoto is geen bewijs: die kan worden gekopieerd. Soms is zelfs het echte account overgenomen en komt het verzoek van een bekend nummer. Controleer een onverwacht geldverzoek daarom op een andere manier. Bel bijvoorbeeld het nummer dat al in uw contacten stond en wacht met betalen totdat u uw bekende zelf hebt bereikt.
Reageer op een bericht van een zogenaamd familielid
U krijgt een bericht van iemand die zegt uw kind te zijn. Hoe u reageert, bepaalt het vervolg van de oefening.
Hoe controleert u of u met de juiste persoon spreekt?
Bel uw familielid of bekende via een nummer dat al in uw eigen contactenlijst stond. Kan die persoon niet opnemen, wacht dan met betalen. U kunt ook zelf naar de persoon toegaan of op een andere vertrouwde manier contact leggen.
Bel het familielid via het nummer dat u al in uw telefoon had opgeslagen. Wordt er gezegd dat bellen onmogelijk is, stel de betaling dan uit. Wie werkelijk hulp nodig heeft, kan op een andere manier laten bevestigen wie hij is.
Vraag niet alleen naar een naam of een verjaardag. Zulke informatie kan een oplichter van sociale media hebben gehaald. Het gaat erom dat u de persoon zelfstandig bereikt, buiten het verdachte gesprek om.
Wat als iemand om een code vraagt?
Soms ontvangt u een code via sms om WhatsApp op een telefoon te activeren. Geef die code nooit aan iemand anders, ook niet wanneer een bekende erom vraagt. Met die code kan een ander proberen uw account over te nemen.
Een inlogcode die per sms of via WhatsApp binnenkomt, is alleen bedoeld voor de dienst die u zelf probeert te gebruiken. Wanneer iemand u onverwacht vraagt een code door te sturen, kan die persoon proberen toegang te krijgen tot uw account.
Zet waar mogelijk de extra beveiliging van uw account aan. Dit heet verificatie in twee stappen: naast het gewone inloggen is er een extra controle. U vindt de instellingen in WhatsApp zelf. Deel ook een ingestelde pincode voor deze bescherming nooit met anderen.
Wanneer is een spraakbericht of videogesprek betrouwbaar?
Een stem of beeld van iemand die u kent lijkt overtuigend. Met moderne computertechniek kunnen stemmen en beelden ook worden nagemaakt. Dit heet een deepfake. Een bekende stem of een vertrouwd uitziend gezicht is daarom niet altijd voldoende controle bij een onverwacht geldverzoek.
Een spraakbericht of zelfs een nagebootste stem kan betrouwbaar overkomen zonder dat de afzender echt is. Gebruik daarom niet alleen de stem of de foto als controle. Zoek contact via een kanaal dat u al eerder gebruikte.
Neem de tijd om iemand zelf terug te bellen op een eerder bekend nummer. Leg desnoods uit dat u uit voorzorg altijd rechtstreeks controleert voordat u geld overmaakt.
Wat doet u na een verdacht bericht?
Maak eerst een afbeelding van het gesprek als u aangifte wilt doen. Zo'n afbeelding wordt ook wel een screenshot genoemd. Blokkeer of meld daarna het verdachte nummer in WhatsApp. Heeft u al betaald? Bel dan direct uw bank en vraag welke stappen mogelijk zijn. Heeft u een accountcode gedeeld, volg dan de herstelmogelijkheden van WhatsApp en beveilig uw account opnieuw.
Maak geen geld over zolang u de identiteit niet onafhankelijk hebt gecontroleerd. Meld het bericht in de app en waarschuw de echte persoon wanneer diens naam is misbruikt.
Stuur verdachte berichten niet ongecontroleerd door. Waarschuw familie of vrienden liever in uw eigen woorden, zodat niemand per ongeluk op een schadelijke link drukt.
U hebt dit onderwerp afgerond
De vragen stonden steeds bij de bijbehorende uitleg. Wilt u nog iets oefenen? Dan kunt u hierboven een antwoord veranderen en opnieuw controleren. Als u alle onderwerpen hebt behandeld, kunt u de gezamenlijke eindtest maken.
Naar de eindtestBetrouwbare bronnen en verder lezen
De uitleg is voor deze testversie opgesteld aan de hand van onderstaande bronnen. Controleer bij een actuele dreiging altijd de meest recente aanwijzingen van de betreffende instantie.