Oplichting herkennen
Leer hoe oplichting werkt, welke signalen u kunt herkennen en hoe u rustig kunt controleren of iets klopt.
Een telefoontje dat heel normaal begint
De telefoon gaat. Een vriendelijke vrouw noemt de naam van een bekende organisatie en klinkt alsof ze precies weet waarover ze praat. Pas later vraagt zij of u een code wilt doorgeven of ergens wilt inloggen. Een gewoon gesprek kan zo veranderen in een poging tot oplichting.
Oplichters proberen uw vertrouwen te winnen om geld, gegevens of toegang tot een account te krijgen. Dat kan via de telefoon, maar ook met een e-mail, een WhatsApp-bericht of een QR-code die naar een nagemaakte website leidt. Een nette stem, een bekend logo of een echt lijkend telefoonnummer bewijst niet wie er achter het contact zit.
Let daarom op wat iemand van u vraagt. Moet u snel handelen, iets geheimhouden, een code delen of geld overmaken? Dat is reden om te stoppen en het verhaal zelf te controleren, via een website, app of telefoonnummer dat u al kent. Eén signaal bewijst nog geen oplichting, maar u hoeft tijdens een onverwacht gesprek niets te beslissen.
Vijf signalen die bij verschillende vormen van oplichting terugkomen
Iemand wil dat u direct handelt. Bijvoorbeeld omdat uw geld zogenaamd binnen vijf minuten verdwijnt of omdat een aanbieding bijna afloopt. Tijdsdruk moet voorkomen dat u rustig nadenkt.
Ook wanneer u in eerste instantie hebt ingestemd, mag u alsnog stoppen. U hoeft zich niet te verontschuldigen of een onbekende uit te leggen waarom u niet verder wilt. Een betrouwbare organisatie kan u de tijd geven om iets te controleren.
Iemand vraagt om geheime gegevens. Denk aan pincodes, wachtwoorden of codes die u op uw telefoon ontvangt. Zulke codes kunnen worden gebruikt om in te loggen of betalingen goed te keuren.
Iemand vraagt om geld over te maken. Dat kan naar een zogenaamd veilige rekening zijn, maar ook naar een onbekende verkoper of iemand die zich als familielid voordoet.
Iemand wil dat u op een link drukt of een programma installeert. Een link is een verwijzing naar een website. Een kwaadwillend programma kan uw apparaat onveilig maken of een oplichter toegang geven.
Iemand klinkt of ziet er bijzonder betrouwbaar uit. Een nette stem, bekend logo, overtuigend verhaal of echt lijkend telefoonnummer bewijst niet dat die persoon betrouwbaar is.
De eerste veilige stap: stop en controleer zelf
U hoeft tijdens een onverwacht gesprek niets te beslissen. Hang op, reageer niet verder of sluit de website. Zoek vervolgens zelf het officiële telefoonnummer of webadres van de organisatie op. Gebruik daarvoor uw eigen bankapp, een brief die u al had of de website die u zelf kent. Gebruik niet het nummer of de link die de onbekende u zojuist heeft gestuurd.
Staat er op dit moment iemand voor de deur die zich als agent voordoet en wilt u weten of het echt de politie is? Bel 112 om dit te laten controleren. Ook wanneer een vermoedelijke nepagent onderweg is of zojuist is geweest, adviseert de politie 112. Voor andere situaties zonder spoed kunt u de politie bereiken via 0900-8844.
Waar vindt u alle onderwerpen?
De andere tien pagina's in deze training behandelen elk één onderwerp uitgebreid. Over bankfraude leest u bij Bankfraude en veilig internetbankieren. Over verdachte e-mails, sms-berichten en links leest u bij Phishing, nepmails en verdachte sms-berichten. De QR-codepagina behandelt ook gevallen waarbij iemand via een kleine betaling onverwacht een abonnement krijgt.
Bent u al slachtoffer geworden? Begin dan bij Wat moet u doen als u bent opgelicht?. Daar kunt u de situatie kiezen die op u van toepassing is.
U hebt dit onderwerp afgerond
De vragen stonden steeds bij de bijbehorende uitleg. Wilt u nog iets oefenen? Dan kunt u hierboven een antwoord veranderen en opnieuw controleren. Als u alle onderwerpen hebt behandeld, kunt u de gezamenlijke eindtest maken.
Naar de eindtestBetrouwbare bronnen en verder lezen
De uitleg is voor deze testversie opgesteld aan de hand van onderstaande bronnen. Controleer bij een actuele dreiging altijd de meest recente aanwijzingen van de betreffende instantie.